Patron i sztandar

Maria Curie-Skłodowska

Urodziła się 7 listopada 1867 roku w Warszawie jako najmłodsza z pięciorga rodzeństwa. Ojciec Władysław wykładał matematykę i fizykę w gimnazjach, matka Bronisława była przełożoną szkół żeńskich. Po ukończeniu ze złotym medalem gimnazjum była słuchaczką „Latającego Uniwersytetu”. Zarabiała na studia jako guwernantka – odkładając pieniądze na studia zagraniczne. Pomagała materialnie rodzeństwu. Nie mogąc studiować w kraju wyjechała na studia do Francji, do Paryża. Tam poznała swego męża i współpracownika – Piotra Curie. Wspólnie z nim pracując w 1898 roku odkryła promieniotwórcze pierwiastki: rad i polon (odkryty przez siebie pierwiastek nazwała „polon”, dla uczczenia swej Ojczyzny, wymazanej wówczas z map świata). W 1899 roku Maria wrza z mężem złożyła wizytę rodzinie w Zakopanem.

W latach 1900 – 1905 pracowała w Wyższej Szkole Normalnej w Sevres (pod Paryżem), jako pierwsza kobieta-profesor (uczyła przyszłe nauczycielki żeńskich szkół licealnych). W 1903 roku Maria i Piotr Curie wraz z Henrykiem Becquerelem otrzymali prestiżową Nagrodę Nobla z Fizyki, za odkrycie zjawiska promieniotwórczości pierwiastków chemicznych. Po tragicznej śmierci męża w 1906 roku Maria objęła po nim Katedrę Fizyki na Sorbonie.

Uczestniczyła w kongresach w Brukseli. Cały czas miała kontakt z naukowcami i instytucjami w Polsce (m. in. z pracownią radiologiczną w Warszawie).

W 1911 roku Maria Skłodowska-Curie została po raz drugi laureatką Nagrody Nobla, tym razem z chemii (za wydzielenie czystego radu).

W czasie I wojny światowej jeździła na front leczyć chorych żołnierzy. W 1922 roku pracowała na rzecz Międzynarodowej Komisji Współpracy Intelektualnej w Genewie. Wykładała na Sorbonie. Z jej inicjatywy powstało wiele instytutów radowych (m. in. Instytut Radowy w Paryżu i Instytut Radowy im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie).

Przebywała w sanatorium Sancellemoz w Sabaudii, gdzie zmarła 4 lipca 1935 roku na skutek anemii popromiennej. Prochy Marii i jej męża spoczywają w paryskim Panteonie.

Na pamiątkę Marii Skłodowskiej-Curie powstały m. in. pomnik Marii (dłuta L. Nitschowej) wWarszawie przy ulicy Wawelskiej, obok Instytutu Radowego; pomnik na Uniwersytecie Św. Wawrzyńca w Stanach Zjednoczonych; tablica wmurowana na gmachu Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie; tablica pamiątkowa na domu rodzinnym Marii przy ulicy Freta 16.