Szopienice

Pierwsze ślady osadnictwa w dorzeczu Brynicy i Roździanki (Rawy) zostały odnotowane w dokumencie z XIII wieku, wystawionym w Bytomiu w 1299 roku przez księcia bytomskiego Kazimierza.

W dokumentach pochodzących z XVI wieku znajdują się informacje o istnieniu folwarków w Roździeniu i Dąbrówce Małej, a w XVII wieku w Szopienicach.

W roku 1546 brat kuźnika Andrzeja z Kuźnicy Boguckiej – kuźnik imieniem Szych założył kuźnicę nad Roździanką. Kolejnym kuźnikiem roździeńskim był Jakub Brusiek, ojciec Walentego Roździeńskiego. W 1595 roku właścicielem kuźnicy został Walenty Roździeński. Po nim kuźnikami byli kolejno Zygmunt i Marcin z Niwki, a w latach 1613-1622 Jan Roździeński – bratanek Walentego. Kuźnica w Roździeniu czynna była do roku 1830 na zakolu Rawy i drogi z Mysłowic do Dąbrówki Małej (obecnie ul. Obrońców Westerplatte).

W pierwszej połowie XIX wieku narodził się i rozwijał w Roździeniu, Szopienicach, Janowie i Dąbrówce Małej przemysł cynkowy i węglowy. W drugiej połowie XIX wieku koncern „Giesche Erbern” uruchomił w Roździeniu i Szopienicach kopalnię węgla „Giesche” oraz huty cynku i ołowiu (prażalnię blendy cynkowej i fabrykę kwasu solnego). W 1883 roku 10 kopalń z rejonu Janowa, Szopienic i Roździenia zostało połączonych w jedną kopalnię „Giesche” (od 1946r. KWK „Wieczorek”).

W 1886 roku powstała w Roździeniu pierwsza na Śląsku organizacja spółdzielcza „Konsum Śląski Roździeń-Szopienice”. W Roździeniu istniał również browar czynny na przełomie XIX i XX wieku.

W latach 1885-1887 wzniesiono w Szopienicach neogotycki kościół św. Jadwigi, poświęcony 10 listopada 1887 roku, a konsekrowano 1 maja 1902 roku. W roku 1910 powstała również parafia Kościoła Ewangelickiego.

W 1898 powstało w Roździeniu i Szopienicach gniazdo „Sokoła”.

Mieszkańcy Roździenia i Szopienic bardzo licznie brali udział w powstaniach śląskich. Od 2 maja 1921 roku do końca III powstania śląskiego w budynku dawnej szkoły żeńskiej (obecnie VI LO im. Jana Długosza) mieściła się kwatera Naczelnej Komendy Wojsk Powstańczych. Dnia 20 czerwca 1922 roku odbyła się na moście na Brynicy doniosła uroczystość wkroczenia polskich oddziałów wojskowych na tereny Górnego Śląska, które zostały przyznane Polsce.

Gmina Roździeń i Szopienice posiadała od 1930 roku wspólną administrację i wspólnego burmistrza – doktora Andrzeja Michnę. Nazwa gminy Roździeń-Szopienice została w 1934 roku, ustawą Sejmu Śląskiego zmieniona na gminę Szopienice.W 1939 roku Sejm RP nadał Szopienicom prawa miejskie, a w 1955 stały się, wraz z gminą Dąbrówka Mała i Janów Śląski, powiatem miejskim. Powiat ten w roku 1960 włączono do Katowic.

W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych wzniesiono liczne osiedla mieszkaniowe. Nastąpił również proces restrukturyzacji przemysłu cynkowego. „Huta Szopienice” z huty cynku, kadmu i ołowiu została przekształcona w hutę przetwórstwa miedzi i mosiądzu.

Na początku lat dziewięćdziesiątych zmianom uległy także Ślaskie Zakłady Przemysłu Tłuszczowego w Szopienicach wykupione przez angielsko-holenderski koncern Unilever oraz dawny browar w Roździeniu wykupiony przez firmę „Bros”.

W 70 rocznicę powrotu Górnego Śląska do Macierzy odbyły się w czerwcu 1992 roku w Szopienicach uroczystości z udziałem metropolity katowickiego abp. Damiana Zimonia i ówczesnego wojewody katowickiego, Wojciecha Czecha. Dokonano także ponownego odsłonięcia pomnika na Placu Powstańców Śląskich.

W 1994 roku powstała z inicjatywy Szopienickiego Komitetu Obywatelskiego Fundacja „PRO- EKO Szopienice”, która od 1995 roku wydaje miesięcznik „Roździeń”. Z inicjatywy Fundacji zorganizowana została wystawa i powstał album pt. „Szopienice wczoraj i dziś”.

Do placówek kultury należy obecnie Miejski Dom Kultury „Szopienice”, prowadzący liczne kółka zainteresowań.

Dnia 2 maja 2001 roku odbyły się w Szopienicach uroczystości upamiętniające 80 rocznicę III powstania śląskiego. W uroczystościach tych wzięli udział przedstawiciele władz miasta m.in. prezydent Katowic-Piotr Uszok oraz wiceprezydent-Jerzy Dolinkiewicz. Tego dnia została odsłonięta, przez prezydenta miasta, tablica pamiątkowa na Szkole Podstawowej nr 44 przy ulicy Morawy.

Dnia 3 września 2001 została otwarta i poświęcona przez abp. Damiana Zimonia nowoczesna sala gimnastyczna przy VI Liceum Ogólnokształcącym. Na otwarciu obecny był także prezydent miasta, a także polityk i reżyser-Kazimierz Kutz.

W Szopienicach urodziło się kilku wybitnych ludzi.Należa do nich m.in. urodzony w 1929r. Kazimierz Kutz, Hilary Krzysztofiak (1926-79) malarz, scenograf i pisarz, Henryk Bereska (ur. w 1926r.) tłumacz literatury polskiej na język niemiecki, Zygmunt Magner – malarz, profesor warszawskiej ASP, Teofil Ociepka i Paweł Wróbel – malarze, dr Emanuel Wilczok- historyk przemysłu cynkowego. Do grona tych ludzi dołączył ostatnio ks. bp Piotr Libera – od czerwca 1998 roku sekretarz Episkopatu Polski.